ترموگرافی مادون قرمز چیست؟
جدول محتوا
Toggleترموگرافی مادون قرمز چیست؟
ترموگرافی مادون قرمز فرآیند استفاده از یک تصویرگر حرارتی برای تشخیص تشعشعات (گرما) وارد شده از یک جسم، تبدیل آن به دما و نمایش تصویری از توزیع دما است. تصاویر توزیع دمای شناسایی شده، ترموگرام نامیده میشود و امکان دیدن اجسام تولید کننده گرما را که با چشم غیرمسلح نامرئی هستند، فراهم میآورد. از آنجایی که تمام اجسام بالای صفر مطلق (-459.67 درجه فارنهایت) انرژی مادون قرمز حرارتی میدهند، تصویرگرهای حرارتی میتوانند به راحتی طول موجهای مادون قرمز را بدون توجه به نور محیط تشخیص داده و نمایش دهند. یک مثال رایج در این مورد استفاده از عینک دید در شب برای تشخیص اجسام در تاریکی است. ترموگرافی مادون قرمز معمولاً در صنایع و کاربردهای مختلفی از جمله موارد زیر کاربرد دارد:
- نظارت بر وضعیت ماشین
- تشخیص موارد مربوط به ساختمان مانند بررسی رطوبت، سقف و اتلاف انرژی
- تصویربرداری پزشکی از جمله بیماری عروق محیطی، ناهنجاریهای تیروئید، و نظارت بر وضعیت متابولیک و التهابی
- اجرای قانون و تصویربرداری امنیتی
- تصویربرداری شیمیایی
- تصویربرداریهای مرتبط با علوم زمین
- نظارت بر سیستم الکتریکی
- نظارت بر سیستم سیالات
ترموگرافی مادون قرمز که مخصوص نگهداری و نظارت بر وضعیت کارخانه هستند در کاربردهایی مانند موارد زیر استفاده میشود:
- نظارت بر شرایط الکتریکی و مکانیکی یک موتور
- بازرسی بلبرینگ (اصطکاک غیر طبیعی یاتاقان)
- نظارت بر عایق نسوز
- تعیین سطوح گاز، سیالات و لجن
هدف اصلی ترموگرافی مادون قرمز تأیید عملکرد نرمال ماشینآلات و تشخیص الگوهای حرارتی غیرعادی در یک دستگاه است که نشاندهنده ناکارآمدی و نقص است. بازرسی تجهیزات مکانیکی با استفاده از ترموگرافی مادون قرمز یک مزیت بزرگ برای مدیرانی است که وظیفه نظارت بر وضعیت را بر عهده دارند. اگرچه استفاده از تصویرگرهای مادون قرمز ساده است، اما تفسیر دادههایی که تولید میکنند میتواند کمی چالشبرانگیز باشد. نه تنها داشتن دانش کاری درباره نحوه عملکرد تصویرگرهای مادون قرمز، بلکه دانش پایه در مورد پرتوسنجی و فرآیندهای انتقال حرارت در این زمینه مهم است.
انواع دماسنج یا ترموگرافی مادون قرمز
یک دماسنج مادون قرمز در ابتداییترین شکل خود از عدسی تشکیل شده است که تابش حرارتی مادون قرمز را روی یک آشکارساز متمرکز و انرژی تابشی را به یک سیگنال رنگی تبدیل میکند. دماسنج مادون قرمز برای اندازهگیری دما از فاصله دور طراحی شده، بنابراین از تماس با جسم مورد اندازهگیری جلوگیری میکنند. امروزه انواع مختلفی از تنظیمات دماسنج مادون قرمز برای کاربردهای خاص وجود دارد. در زیر به سه نوع از رایج ترین دماسنجهای مادون قرمز نگاهی میاندازیم.
- دماسنج مادون قرمز نقطهای: همچنین به عنوان پیرومتر نیز شناخته میشود، دماسنج مادون قرمز نقطهای شبیه یک تفنگ رادار دستی است و برای تشخیص و اندازه گیری دما در یک نقطه خاص روی یک سطح استفاده میشود. دماسنجهای مادون قرمز نقطهای برای اندازه گیری تشعشعات حرارتی روی تجهیزات صعب العبور یا تجهیزاتی که در شرایط سخت کار میکنند ایده آل هستند. کاربردهای رایج برای استفاده از دماسنج مادون قرمز نقطهای برای نگهداری پیشگیرانه عبارتند از:
- بررسی بلبرینگ و تسمه
- نظارت بر اتاقهای برق
- سیستم های جابجایی سیالات
- نشتی آب
- بوردهای پنل
- مانیتورینگ موتور دوّار
- عملیات دیگ بخار و نظارت بر سیستم بخار
دماسنجهای مادون قرمز نقطه ای با استفاده از میدان دید یا field of view که FOV نامیده میشود و بر اساس نسبت فاصله به نقطه (D:S) (distance-to-spot ratio) کار میکنند. هنگام اندازهگیری دمای یک دارایی با دماسنج نقطهای، مطمئن شوید که هدف کاملاً در FOV دماسنج قرار دارد. همچنین نسبت فاصله به نقطه را در نظر بگیرید، زیرا اگر دمای پسزمینه با دمای هدف متفاوت باشد، ممکن است خطا رخ دهد. هر چه عدد نسبت بزرگتر باشد، قدرت تفکیک دستگاه بهتر و مساحت قابل اندازهگیری کوچکتر است. به عنوان مثال، دماسنج نقطهای با نسبت 40 به 1 با دقت بیشتری جسم کوچکتر را نسبت به دماسنجی با نسبت 10 به 1 اندازهگیری میکند.
- سیستمهای اسکنر مادون قرمز: این دماسنجهای مادون قرمز مناطق بزرگتری را اسکن میکنند و اغلب در کارخانههای تولیدی با نوار نقاله یا فرآیندهای وب (web processes) استفاده میشوند. اسکن اشیاء روی تسمه نقاله یا ورقههای شیشهای یا فلزی که از کوره خارج میشوند، کاربردهای رایج برای سیستم های اسکنر مادون قرمز هستند.
- دوربینهای تصویربرداری حرارتی مادون قرمز: دوربین تصویربرداری حرارتی نوع پیشرفتهای از دماسنج تابشی است که برای اندازهگیری دما در چندین نقطه در یک منطقه بزرگ و ایجاد تصاویر ترموگرافی دو بعدی استفاده میشود. اکثر دوربینها تصاویر را در زمان واقعی نمایش میدهند و میتوانند برای ارزیابی عمیقتر و تولید گزارش به نرمافزارهای تخصصی متصل شوند. دوربینهای تصویربرداری حرارتی مدرن دستی هستند و به کاربران اجازه میدهند بین چندین پالت رنگ جابجا شوند تا به رمزگشایی تفاوتهای مختلف دما کمک کنند:
- پالت آهن: پالت آهن رایجترین است. سردترین مناطق را به رنگ سیاه، مناطق کمی گرمتر را با رنگ آبی/بنفش، دمای متوسط را به رنگ قرمز/نارنجی/زرد و سفید را برای گرمترین دماها نشان میدهد.
- پالت سیاه و سفید: گاهی اوقات به آن مقیاس خاکستری میگویند، این پالت رنگی جزئیات را به خوبی تنها با نمایش رنگهای سیاه تا سفید که از چندین سطح خاکستری عبور میکنند، نمایش میدهد. رایجترین کاربرد برای مقیاس خاکستری دید در شب یا دوربینهای امنیتی است. این مورد به ندرت در تصویربرداری ماشین آلات استفاده میشود زیرا تشخیص تغییرات دما زمانی که فقط از دو رنگ استفاده میشود دشوارتر است.
- پالت رنگینکمان: پالت رنگینکمان بهترین حساسیت حرارتی را با نمایش تفاوت دما از طریق چندین رنگ نشان میدهد. مشابه پالت آهن، پالت رنگینکمان از رنگ بیشتری برای نشان دادن تغییرات دما استفاده میکند.
از دیگر ویژگیهای دوربین مادون قرمز میتوان به زنگ هشدار رنگ، تصویر در تصویر و ترکیب فیوژن اشاره کرد. زنگ هشدار رنگی به شما امکان میدهد دما را انتخاب کنید، بنابراین دوربین فقط یک تصویر حرارتی رنگی از یک دارایی انتخاب شده را نشان میدهد. ترکیب فیوژن به شما امکان می دهد حداقل یا حداکثر دمای متوسط یک تصویر حرارتی را با یک تصویر دیجیتال استاندارد ترکیب کنید.
بسیاری از این ویژگیها اطلاعات ارزشمندی را ارائه میدهند. بنابراین این سوال مطرح می شود که در یک دوربین تصویربرداری حرارتی باید به دنبال چه چیزی باشید؟ دو ویژگی مهم که باید در نظر بگیرید وضوح آشکارساز و حساسیت حرارتی است:
- وضوح آشکارساز: وضوح آشکارساز تعداد پیکسلهای نمایش داده شده در تصاویر را به شما میگوید. دوربین شما باید متداول ترین رزولوشنهای 160×120، 320×240 و 640×480 را داشته باشد. یک تصویرگر 640×480 تصویری از 307200 پیکسل را نمایش میدهد.
- حساسیت حرارتی: این مورد به کوچکترین اختلاف دمایی اشاره دارد که دوربین تصویربرداری حرارتی میتواند تشخیص دهد. به عنوان مثال، دوربینی که حساسیت 0.05 درجه را نشان میدهد به این معنی است که میتواند تفاوت بین دو سطح را با اختلاف دمای پنج صدم درجه را تشخیص دهد.
همچنین محدوده دمایی دوربین تصویربرداری حرارتی را در نظر بگیرید که حداقل و حداکثر دمایی است که دوربین میتواند اندازه گیری کند. محدوده دمای معمولی منهای 4 درجه فارنهایت تا 2200 درجه فارنهایت است.
"تعمیر و نگهداری مبتنی بر پیشبینی یا پیشگیری؟" در مورد اهمیت رویکردهای پیشگیرانه در تعمیر و نگهداری تجهیزات توضیح میدهد.
تمام خرابی ماشین نتیجه اقداماتی است که قبل از آن رخ داده است. به عبارت دیگر، این خرابی به مواردی برمیگردد که ما در تعمیر و نگهداری و عملیات انجام میدهیم یا انجام نمیدهیم که در نهایت منجر به شروع شکست میشود.
تکنیکهای تست ترموگرافی مادون قرمز
وقتی صحبت از تکنیکهای تست ترموگرافی مادون قرمز میشود، چندین گزینه وجود دارد که میتوانید از بین آنها یکی را انتخاب کنید. انتخاب شما به ملاحظاتی که در بالا مورد بحث قرار گرفت بستگی دارد، از جمله اینکه به چه مجموعهای از دادهها نیاز دارید و چه چیزی را نظارت میکنید. بیایید نگاهی به برخی از رایجترین تکنیکهای تست ترموگرافی مادون قرمز بیندازیم.
- ترموگرافی غیرفعال: این تکنیک تست شامل گرفتن تصاویر حرارتی در حین کار یا بلافاصله پس از کار دستگاه است. این روش به شما امکان میدهد بدون منبع انرژی خارجی یا آفلاین کردن دستگاه، دادهها را جمعآوری کنید.
- ترموگرافی فعال: این تکنیک به یک منبع انرژی خارجی نیاز دارد تا تغییرات دما در قطعه ایجاد شود که تحت تأثیر مواد و عیوب داخلی است. این روش برای نشان دادن چگونگی جریان گرما از طریق یک جزء و برای مکانیابی ناهنجاریها در اجزا در حین اجرا استفاده میشود.
- فلاش ترموگرافی: این تکنیک از پالسهای نور برای تعیین شکافها یا سایر موانعی که جریان گرما را به داخل یک جزء مسدود میکند، استفاده میکند.
- ویبروترموگرافی: با وارد کردن امواج صوتی به یک ماشین یا جزء، ویبروترموگرافی میتواند محل ایجاد ترک در مواد را تعیین کند. اختلال ناشی از انرژی صوتی باعث ایجاد اصطکاک بین دو لبه ناهموار در دو طرف ترک میشود. این مورد گرما تولید میکند که توسط دوربین مادون قرمز تشخیص داده میشود.
- ترموگرافی قفل شده یا lock-in thermography : مانند بسیاری از تکنیکهای دیگر، ترموگرافی قفلی نیاز دارد که یک منبع انرژی خارجی (نور، صدا، گرما و غیره) روی سطح یک جزء اعمال شود تا ناهنجاریهای زیر سطح را آشکار کند. دانستن عمق، اندازه و محل ناهنجاری و همچنین ساختار و خواص مواد برای دقیق بودن این تکنیک مهم است. این روش بیشتر از تکنیکهایی که قبلاً مورد بحث قرار گرفت طول میکشد اما میتواند به اجزایی با دیوارههای ضخیمتر نفوذ کند.
ترموگرافی مادون قرمز و نگهداری پیشگیرانه
ترموگرافی مادون قرمز تقریباً در تمام صنایع یک ابزار نگهداری پیشگیرانه بسیار توصیه شده است. شما ابزار دیگری را پیدا نخواهید کرد که چنین دادههای دقیق و فوری را بدون ایجاد اختلال در خاموش کردن سیستم به شما ارائه دهد. کارکردن ترموگرافی مادون قرمز در فرآیندهای تعمیر و نگهداری برنامهریزی شده منظم یک راه عالی برای تشخیص سریع ناهنجاریها در قطعات و ماشینآلات است. استفاده از ترموگرافی پایه در تجهیزات جدید یا پس از تعمیر تجهیزات، مجموعهای از تصاویر حرارتی را برای مقایسه سایر آزمایشها ارائه میدهد و به شما امکان میدهد مشکلات بعدی را راحتتر عیبیابی کنید.
مزایا در مقابل معایب ترموگرافی مادون قرمز
مزایای استفاده از ترموگرافی مادون قرمز در نگهداری پیشگیرانه عبارتند از:
- نیازی به تماس با قطعات یا ماشین آلات ندارد
- خروجی فوری و لحظه ای
- میتواند داده ها را در سطوح بزرگ در یک زمان به دست آورد
- تصاویر بصری آسان برای خواندن ایجاد میکند
- داده ها را میتوان برای تجزیه و تحلیل بیشتر در نرمافزار بارگذاری کرد
- دوربینهای مادون قرمز قابلیت حرکت بسیار خوبی را ارائه میدهند
- بدون توقف یا وقفه در تولید مورد استفاده قرار دارند
در حالی که استفاده از ترموگرافی مادون قرمز مزایای زیادی دارد، همیشه بهتر است از برخی از معایب آن آگاه باشید:
- تجهیزات مادون قرمز نسبتاً گران هستند. شما باید هزینه، زمان و نیروی کار و همچنین صرفهجویی که با هشدارهای تشخیص زودهنگام از فناوری مادون قرمز دریافت خواهید کرد را در نظر بگیرید.
- اگر یک جزء توسط یک ماده غیر شفاف مانند پوشش شیشهای جدا شود، فناوری مادون قرمز نمیتواند دما را تشخیص دهد. هنگامی که با یک تصویرگر مادون قرمز مشاهده میشود، شیشه به روشی غیر شفاف ظاهر خواهد شد.
- دادههای مادون قرمز به تخصص قابل توجه و پایگاه دانش گسترده برای ارزیابی نتایج تصویربرداری نیاز دارد.
منبع
Trout, J. (2019a) Infrared Thermography explained | Reliable plant. https://www.reliableplant.com/infrared-thermography-31572
سوالات متداول
ترموگرافی مادون قرمز تکنیکی است که از دوربینهای مادون قرمز برای تشخیص و اندازهگیری تشعشعات حرارتی ساطع شده از یک جسم یا سطح استفاده میکند. سپس دادهها به یک تصویر حرارتی (ترموگرام) تبدیل میشوند که تغییرات دما را در سراسر شی یا منطقه مورد بررسی تجسم میکند.
همه اجسام انرژی مادون قرمز (گرما) را به عنوان تابعی از دمای خود ساطع میکنند. دوربینهای مادون قرمز این انرژی را تشخیص داده و آن را به سیگنال الکترونیکی تبدیل میکنند که برای تولید یک تصویر حرارتی روی یک مانیتور ویدئویی پردازش میشود. این تصاویر میتوانند تغییرات دمای جسم مورد اندازهگیری را با رنگهای مختلف نشاندهنده دماهای مختلف نشان دهند.
- بازرسیهای الکتریکی: شناسایی بیش از حد قطعات یا عیوب الکتریکی.
- تشخیص ساختمان: تشخیص تلفات حرارتی، نفوذ رطوبت یا عیوب عایق.
- سیستمهای مکانیکی: نظارت و تشخیص یاتاقان ، موتورها و سایر تجهیزات مکانیکی برای گرمای بیش از حد.
- پزشکی و دامپزشکی: تجسم و تعیین کمیت تغییرات در جریان خون یا التهاب.
- تحقیق و توسعه: آزمایش مواد، مطالعات دینامیک سیالات و اندازهگیری مقاومت حرارتی.