توصیههایی برای افزایش عمر روانکننده
“من شنیدهام که به ازای هر 10 درجه سانتیگراد (18 درجه فارنهایت) افزایش در دمای کارکرد، عمر روانکار به نصف کاهش مییابد. آیا چنین چیزی درست است؟”
بله، این رابطه به طور کلی درست است. این مفهوم بر اساس معادله آرنیوس است که به نام شیمیدان سوئدی قرن نوزدهم، سوانته آرنیوس، نامگذاری شده است. در سال 1903، آرنیوس برنده جایزه نوبل شد که رابطه بین دما و سرعت واکنشهای شیمیایی را کشف کرد. این قانون که اغلب قانون نرخ آرنیوس نامیده میشود، به این واقعیت مربوط میشود که روانکنندهها، هنگامی که از دمای پایه فعالسازی خود فراتر رفتند، به ازای هر 10 درجه سانتیگراد (18 درجه فارنهایت) افزایش دما، دو برابر سریعتر تخریب میشوند (اکسید میشوند). بی شک میدانید طیف وسیعی از مشکلات مرتبط با گرمای بیش از حد وجود دارد، از جمله این مشکلات میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تجزیه افزودنی و روغن پایه تسریع میشود.
- برخی از مواد افزودنی تبخیر شده و وارد اتمسفر میشوند.
- بهبود دهندههای شاخص ویسکوزیته با سرعت بیشتری کاهش مییابد.
- آلایندههای میکروبی دماهای گرمتر را ترجیح میدهند.
- گرما لایههای روغن را فرو میریزد و شرایط سایشی و خراش را تسریع میکند.
- روغن داغ عمر فیلترها و آببندی ها را کوتاه و خوردگی را تسریع میکند.
- در دمای بالا هم روغن و هم گریس بیشتر مستعد نشتی هستند.
- گریس در دمای بالا سریعتر از غلیظکننده جدا میشود.
- دمای بالا میتواند صمغ و رزین کربنی ایجاد کند.
گرما هم سرعت برخورد مولکولها و هم انرژی فعال شدن واکنش را افزایش میدهد. انرژی فعالسازی بالاتر به غلبه بر مانع (یا مقاومت طبیعی) مولکولها در برابر واکنشهای شیمیایی کمک میکند.
در روغنها، واکنش شیمیایی که معمولاً باعث تخریب روغن پایه و کاهش مواد افزودنی میشود، اکسیداسیون است. انرژی فعالسازی مورد نیاز برای القای اکسیداسیون در روغن در مقایسه با سایر واکنشهای شیمیایی زیاد است. وجود آلایندههایی مانند آب و ذرات فلزی خاص در روغن میتواند به طور قابل توجهی روند اکسیداسیون را تسریع کند و در نتیجه سرعت فعالسازی را افزایش دهد. برای بیشتر روغنهای معدنی در حال کار که با آلایندههای معمولی رو به رو هستند، انرژی فعالسازی برای اکسیداسیون به ازای هر 10 درجه سانتیگراد افزایش دما، دو برابر میشود.
چرا یخچال از فاسد شدن مواد غذایی جلوگیری میکند؟ فاسد شدن یک واکنش شیمیایی مانند اکسیداسیون روغن است، اما با ثابت سرعت بسیار بالاتری انجام میشود. پس اگر اجازه دهید روغن تجزیه شود چه اتفاقی می افتد؟ تجزیه نهایی مولکول ها اجتنابناپذیر است. با تمیز، خنک و خشک نگه داشتن روغن میتوان عمر آن را طولانی کرد، اما در نهایت تجزیه اتفاق خواهد افتاد. همواره به خاطر داشته باشید وقتی تجزیه اتفاق میافتد، محصولات جانبی حاصل از واکنش برای سلامت ماشین مضر هستند.
اولین محصولاتی که در نتیجه اکسیداسیون روغن ایجاد میشود اسیدهای کربوکسیلیک است. این اسیدها نسبتا ضعیف هستند، اما اگر برای مدت زیادی در یک سیستم باقی بمانند، میتوانند شروع به خوردگی سطوح ماشین کنند. روغنی که اکنون به شدت اکسید شده است، بدون کنترل، شروع به تشکیل لجن و لاک میکند. این لجن و لاک میتواند باعث مسدود شدن فیلتر، انسداد خلاءهای مهم روغن، چسبندگی سوپاپ و بسیاری از پیشسازهای دیگر شود که خرابی ماشین آلات را در پی خواهد داشت.
منبع
Advice for extending lubricant life (2012). https://www.machinerylubrication.com/Read/28822/extending-lubricant-life.
سوالات متداول
تعمیر و نگهداری منظم، مانند فیلتراسیون مناسب، کنترل دما، و جلوگیری از آلودگی، میتواند به طور قابل توجهی عمر روانکننده را افزایش دهد.
آلایندههایی مانند خاک، آب و ذرات فلزی میتوانند روانکنندهها را تخریب کنند و منجر به افزایش سایش و کاهش اثربخشی شوند. روشهای صحیح فیلتراسیون و آببندی برای به حداقل رساندن آلودگی ضروری است.
ذخیرهسازی مناسب، از جمله نگهداری روانکنندهها در ظروف در بسته و دور از رطوبت و دمای شدید، برای حفظ اثربخشی آنها در طول زمان بسیار مهم است.
