بلاگ

رویه‌ای برای ریشه‌یابی علل خرابی ماشین‌آلات صنعتی

رویه‌ای برای ریشه‌یابی علل خرابی ماشین آلات صنعتی

تحلیل علل ریشه‌ای در بررسی خرابی ماشین‌آلات صنعتی به چه معنی است؟ 

تجزیه و تحلیل علل ریشه‌ای یا Root cause analysis که به اختصار  RCA خوانده می‌شود و ما در مقالات زیادی از آن یاد کرده‌ایم به عنوان یک فرآیند سیستماتیک برای شناسایی علل ریشه‌ای مشکلات یا رویدادها شناخته می‌شود و به یک برنامه عملی برای پاسخ به مشکلات منتج می‌شود. بسیاری از سازمان‌ها هنگام تلاش برای شناسایی یک علت که منجر به رویکرد ناقص می‌شود، روی یک عامل تمرکز می‌کنند. تجزیه و تحلیل ریشه ای مانع چنین رویکرد تک جانبه‌ای می‌شود و نگاه کلی و یکپارچه‌ای به سیستم دارد. یکی دیگر از اتفاقات رایج این است که شرکت‌ها علائم را به جای مشکلات اساسی اصلی اشتباه می‌گیرند و به رفع آن می‌پردازند که در این صورت احتمال عود مشکل وجود دارد. در برنامه‌هایی که برای تحلیل ریشه ای تعریف می شود از بروز چنین مشکلی نیز پرهیز می شود.

استفاده از تحلیل ریشه‌ای برای تجزیه و تحلیل مشکلات یا رویدادها باید به شما کمک کند تا به پاسخ این سوالات برسید:

  • چه شده است؟
  •  چرا این اتفاق افتاده است؟
  •  اقدامات موثر برای جلوگیری از عود مشکل کدام است؟

در پایان، تحلیل ریشه‌ای  باید به سه هدف خلاصه شود. هدف اول درست همانطور که از نام آن پیدا است: کشف علت اصلی یک مشکل یا رویداد. هدف دوم درک چگونگی رفع، جبران یا درس گرفتن از مسائل ناشی از آن است. سومین و مهمترین هدف این است که آنچه را که از تجزیه و تحلیل می‌آموزید برای جلوگیری از مشکلات در آینده به کار ببرید.

 

تحلیل ریشه‌ای به چه معنا است؟

نحوه انجام تجزیه و تحلیل ریشه‌ای یا همان RCA

تجزیه و تحلیل علت ریشه‌ای را می‌توان در تنظیمات مختلف در صنایع مختلف مورد استفاده قرار داد. هر صنعت ممکن است تجزیه و تحلیل را به روشی متفاوت انجام دهد، اما اکثر آنها هنگام بررسی مسائل مربوط به ماشین‌آلات سنگین، از فرآیند پنج مرحله‌ای کلی پیروی می‌کنند که در ادامه توضیح خواهیم داد. تجزیه و تحلیل ریشه‌ای معمولاً به عنوان یک کارآگاه شناخته می‌شود. شباهت‌هایی بین نحوه کار یک کارآگاه برای حل یک پرونده و اینکه چگونه تولیدکنندگان می‌توانند علت اصلی یک مشکل را در فرآیند پنج مرحله‌ای کشف کنند، خواهید دید.

  • مرحله 1 – جمع‌آوری داده‌ها: درست مانند نحوه حفظ صحنه جرم توسط کارآگاهان و جمع‌آوری دقیق شواهد برای بررسی، جمع‌آوری داده‌ها احتمالاً مهم‌ترین مرحله در فرآیند تحلیل ریشه‌ای است. جمع‌آوری داده‌ها بلافاصله پس از وقوع یک شکست یا در هنگام وقوع شکست، بهترین روش است. علاوه بر داده‌ها، مطمئن شوید که هر گونه شواهد فیزیکی از خرابی را نیز یادداشت کرده باشید. نمونه‌هایی از داده‌هایی که باید جمع آوری کنید شامل شرایط قبل، حین و بعد از وقوع است. مشارکت کارکنان (اقدامات انجام شده)؛ و هر عامل محیطی هنگامی که ماشین‌آلات درگیر هستند، داده‌ها و نمونه‌هایی را در مورد چیزهایی مانند سیستم‌های روانکاری، فیلترها و جداکننده‌ها، رسوبات محصولات جانبی (صمغ، لاک یا لجن)، تجزیه و تحلیل روغن، و شرایط مخزن جمع آوری کنید.
  • مرحله 2 – ارزیابی: در طول مرحله ارزیابی، تمام داده‌های جمع‌آوری شده را برای شناسایی عوامل  احتمالی تا زمانی که یک (یا چند) علت اصلی مشخص شود، تجزیه و تحلیل کنید. مرحله ارزیابی خود شامل چهار مرحله است:
  1.  مشکل را شناسایی کنید.
  2.  اهمیت مسئله را تعیین کنید.
  3.  علل (شرایط یا اقدامات) بلافاصله قبل و اطراف مشکل را شناسایی کنید.
  4.  دلایل وجود علل در مرحله قبل را شناسایی کنید و برای تعیین علت اصلی به عقب برگردید. علت اصلی دلیل یا دلایلی است که در صورت اصلاح، از وقوع این خرابی‌ها و موارد مشابه در اطراف تاسیسات جلوگیری می‌کند.

شناسایی علت اصلی نقطه توقف در مرحله ارزیابی است. نتایج ارزیابی رایج برای تولیدکنندگان شامل مواردی مانند روان‌کننده آلوده، استفاده از روان‌کننده نامناسب، استفاده بیش از حد یا خیلی کم روان‌کننده و زباله‌های سایشی غیرعادی است.

تحلیل ریشه‌ای باید به سه هدف خلاصه شود:
تعمیر و نگهداری مبتنی بر پیش‌بینی یا پیشگیری؟
بیشتر بخوانید

"تعمیر و نگهداری مبتنی بر پیش‌بینی یا پیشگیری؟" در مورد اهمیت رویکردهای پیشگیرانه در تعمیر و نگهداری تجهیزات توضیح می‌دهد.

تمام خرابی ماشین نتیجه اقداماتی است که قبل از آن رخ داده است. به عبارت دیگر، این خرابی به مواردی برمی‌گردد که ما در تعمیر و نگهداری و عملیات انجام می‌دهیم یا انجام نمی‌دهیم که در نهایت منجر به شروع شکست می‌شود.

  • مرحله 3 – اقدام اصلاحی: اجرای اقدامات اصلاحی پس از مشخص شدن علت اصلی به شما امکان می‌دهد روند خود را بهبود بخشید و آن را قابل اطمینان‌تر کنید. ابتدا اقدام اصلاحی را برای هر علت مشخص کنید. سپس، این پنج سؤال تعیین شده را بپرسید و آنها را در اقدامات اصلاحی خود اعمال کنید تا از عملی بودن آنها مطمئن شوید.
  1.  آیا این اقدام اصلاحی از عود مشکل جلوگیری می‌کند؟
  2.  آیا اجرای این اقدام اصلاحی امکان‌پذیر است؟
  3.  آیا این اقدام اصلاحی از تکرار جلوگیری می‌کند و همچنان امکان دستیابی به اهداف تولید را فراهم می‌سازد؟
  4.  آیا ریسک‌های جدیدی با اجرای اقدام اصلاحی ایجاد می‌شود؟ آیا همه خطرات مفروض به وضوح بیان شده است؟ به خاطر داشته باشید که اقدامات اصلاحی نباید ایمنی سایر سیستم‌ها را کاهش دهد.
  5.  آیا اقدامات فوری مناسب و مؤثر بوده است؟

قبل از انجام اقدامات اصلاحی، شرکت شما به طور کلی باید جوانب مثبت و منفی اجرای این اقدامات را مورد بحث و بررسی قرار دهد. هزینه انجام این تغییرات را در نظر بگیرید. هزینه‌ها ممکن است شامل هزینه‌های آموزشی، مهندسی، هزینه‌های مبتنی بر ریسک و عملیاتی باشد. علاوه بر هزینه، تیم شما باید در مورد سوالاتی مانند موارد زیر بحث کند:

  1.  آیا اقدامات اصلاحی مشخص شده به همه علل رسیدگی خواهد کرد؟
  2.  آیا اقدامات اصلاحی باعث اثرات منفی می‌شود؟
  3.  عواقب اجرای اقدامات اصلاحی چیست؟
  4.  آیا آموزش لازم است؟
  5.  اجرای این اقدامات اصلاحی چقدر طول می‌کشد؟
  6.  چه منابعی برای اجرا مورد نیاز است؟
  7.  اجرای این اقدامات اصلاحی چه تأثیری بر سایر بخش‌ها خواهد داشت؟
  • مرحله 4 – اطلاع‌رسانی: ارتباط کلیدی است. اطمینان حاصل کنید که همه طرف‌های آسیب‌دیده از اصلاح یا اجرا مطلع هستند. در محیط تولید، طرف‌های آسیب دیده ممکن است شامل سرپرستان، مدیران، مهندسان و کارکنان عملیاتی و تعمیر و نگهداری باشند. همچنین ایده خوبی است که هرگونه اقدام اصلاحی را با تامین‌کنندگان، مشاوران و پیمانکاران فرعی در میان بگذارید. بسیاری از شرکت‌ها به همه بخش‌ها از هرگونه تغییر اطلاع می‌دهند تا بتوانند آگاه باشند و تعیین کنند که آیا تغییرات در موقعیت منحصر به‌ فرد آنها اعمال می‌شود یا خیر، زیرا به فرآیند کلی تولید مربوط می‌شود.
  •   مرحله 5 – پیگیری: مرحله پیگیری جایی است که شما تعیین می‌کنید که آیا اقدام اصلاحی شما در حل مسائل موثر است یا خیر.
  1. اقدامات اصلاحی را دنبال کنید تا تأیید کنید که آنها به درستی اجرا شده‌اند و همانطور که در نظر گرفته شده است کار می‌کنند.
  2. سیستم ردیابی اقدامات اصلاحی جدید را به صورت دوره‌ای بررسی کنید تا مطمئن شوید که به طور موثر اجرا می‌شود.
  3. هر گونه احتمال عود همان رویداد را تجزیه و تحلیل کنید و مشخص کنید که چرا اقدام(های) اصلاحی موثر نبوده است. حتماً هر اتفاق جدیدی را یادداشت کرده و علائم را تجزیه و تحلیل کنید.

پیگیری منظم به شما این امکان را می‌دهد که ببینید اقدامات اصلاحی چقدر خوب کار می‌کنند به این ترتیب می‌توانید مسائل جدیدی را که می‌تواند منجر به شکست‌های آینده شود شناسایی کنید. 

 

منبع

Cash, W. (2024) The role of Lubrication in root cause and failure analysis | Machinery Lubrication. https://www.machinerylubrication.com/Read/32614/the-role-of-lubrication-in-root-cause-and-failure-analysis.

سوالات متداول

برای کمک به حل مشکلات روزمره با استفاده از تکنیک‌های طوفان فکری یا 5 چرا، می‌توانید تجزیه و تحلیل علت ریشه‌ای را انجام دهید. از RCA به طور معمول به عنوان یک ابزار فعال برای تجزیه و تحلیل داده‌های ایمنی و محیطی، ارزیابی دارایی و شناسایی روندهایی که به ضررهای مزمن یا نقص سیستماتیک اشاره می‌کنند، استفاده کنید. RCAهای سطح بالا پر هزینه هستند، بنابراین شما به فرآیندی نیاز دارید که به تصمیم‌گیری در مورد مناسب بودن آن کمک کند. اگر یک RCA سطح بالا را در نظر دارید باید نقطه‌ای که در آن یک RCA رسمی باید انجام شود را تعیین کنید. در زیر چند ایده برای تشکیل معیارهای موثر وجود دارد:

  1.     آسیب یا خرابی تجهیزات
  2.      عملکرد عملیاتی
  3.      کیفیت
  4.      عملکرد اقتصادی
  5.      عملکرد ایمنی
  6.      انطباق با مقررات



مهم است که با انجام برخی تحقیقات اولیه، شناسایی پرسنل مناسب و پیش‌بینی مشکلاتی که ممکن است در طول جلسه RCA ایجاد شود، برای تجزیه و تحلیل علت اصلی آماده شوید. یک مثال متداول از آماده شدن برای RCA، ساخت پازل است. حتی باتجربه‌ترین سازنده پازل، که ممکن است نکات و ترفندهایی برای ساخت پازل کارآمد بداند، نمی‌تواند موفق باشد اگر قطعه‌ای از پازل گم شده باشد یا جایی برای ساختن پازل وجود نداشته باشد. به همین ترتیب، یک تیم نمی‌تواند تجزیه و تحلیل علت اصلی را تکمیل کند، اگر شواهد مهمی را از دست داده باشد، اعضای تیم غایب باشند، یا امکانات ناکارآمد باشد. بنابراین، مطمئن شوید که شواهد لازم را جمع‌آوری کرده‌اید، اعضای کلیدی تیم را شناسایی کرده و برای موارد غیر منتظره قبل از جلسه RCA  آماده شوید.

در بیشتر موارد، RCA پس از وقوع یک رویداد یا شکست استفاده می‌شود. هدف از تجزیه و تحلیل ریشه‌ای، فعال بودن یا در نهایت حرکت از حالت واکنشی به فعال است. تجزیه و تحلیل فعال شامل اقدامات، رفتارها یا کنترل‌هایی است که برای جلوگیری از وقوع یک شکست اجرا می‌شود. تجزیه و تحلیل واکنشی شامل اقدامات، رفتارها یا کنترل‌های اجرا شده برای کاهش شدت شکستی است که قبلاً رخ داده است.

زمان مورد نیاز برای تجزیه و تحلیل ریشه‌ای به عوامل خاصی بستگی دارد، مانند پیچیدگی حادثه، در دسترس بودن کارمندان برای مصاحبه، اینکه آیا تداخل نظارتی وجود دارد یا خیر و تا چه اندازه می‌خواهید در علل کاوش کنید. اکثر RCAها می‌توانند در چند هفته یا چند ماه تکمیل شوند.

بررسی عوامل داخلی و خارجی در هفته‌ها و ماه‌های منتهی به یک رویداد شکست می‌تواند به شما کمک کند تصویری فوری از آنچه اتفاق افتاده است به دست آورید. فرض کنید می خواهید بدانید که چرا درآمد در سه ماهه گذشته در شرکت فرآوری مواد غذایی شما کاهش یافته است. نمونه هایی از عوامل داخلی و خارجی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  1.  آب و هوای سخت باعث کاهش تولید برنج، ذرت و گندم (خارجی) شد.
  2.  قیمت شکر (خارجی) افزایش یافته است.
  3.  محدودیت های تجاری در برخی از کشورهای شریک شما (خارجی) اعمال شده است.
  4.  کارخانه فرآوری شما خاموشی‌های مکرر (داخلی) را تجربه کرد.
  5.  مدیران شیفت جدید در کارخانه فرآوری (داخلی) استخدام شدند.

درباره زینب برقبانی

من زینب برقبانی از سال ۱۴۰۰ به تیم محتوای اوستا صنعت پیوستم. دنیای روان‌کاری صنعتی پر از اعداد و استانداردهای پیچیده است؛ من اینجا هستم تا این مسیر را برای شما ساده کنم. هدف من این است که با ارائه هر مقاله، دانش لازم برای محافظت از سرمایه‌های صنعتی‌تان را در اختیار شما قرار دهم تا با اطمینان کامل، بهترین روان‌کار را انتخاب کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *