در گریسکاری به چه نکاتی باید توجه کنید؟
چگونه متوجه میشوید که از گریس مناسب استفاده میکنید؟ آیا از روانکاری مناسب تجهیزات خود اطمینان دارید؟ آیا به دلیل افزایش هزینهها اخیرا گریس مصرفی همیشگی خود را تغییر دادهاید؟ سوالات زیادی در مورد گریسکاری صحیح و مقرون به صرفه ممکن است ذهن شما را درگیر کرده باشد. بیایید مرحله به مرحله فرآیند انتخاب گریس را طی کنیم و سپس به نکاتی بپردازیم که حین گریسکاری باید بدان توجه کنیم.
تعیین مشخصات مناسب گریس به تمام اجزای تشکیلدهنده آن و موارد دیگر بستگی دارد. ملاحظات ویژه برای انتخاب گریس عبارتند از نوع و غلظت غلیظکننده، قوام، نقطه ریزش، محدوده دمایی کارکرد، پایداری اکسیداسیون، مقاومت در برابر سایش و غیره. به خاطر داشته باشید درک نیاز و روشهای انتخاب گریس مناسب، به بهبود برنامههای روانکاری و عملکرد مناسب ماشینآلات کمک زیادی میکند.
چگونه گریس مناسب را انتخاب کنیم؟
انتخاب گریس مناسب اگرچه پیچیده نیست اما چندان کار سادهای هم نیست. انواع مختلف گریسها برای کاربردهای مختلف تعریف و فرموله شدهاند. برای مثال گریسهای مقاوم در دمای بالا به گونهای طراحی شدهاند که در برابر دمای بالا مقاومت کنند، مانند آنهایی که در کورههای صنعتی یافت میشوند. آنها اغلب حاوی مواد افزودنی هستند که مقاومت در برابر اکسیداسیون و تجزیه حرارتی را بهبود بخشند. حال آنکه گریسهای رسانای الکتریکی در کنتاکتهای الکتریکی مانند آنهایی که در کلیدها، رلهها و کانکتورها یافت میشوند، کاربرد دارند. آنها حاوی ذرات رسانایی مانند نقره یا مس هستند که به حفظ هدایت الکتریکی و جلوگیری از ایجاد قوس کمک میکنند.
در مقاله " گریس کنتاکت چیست؟" میتوانید در مورد این گریسها بیشتر بخوانید.
آیا تا به حال نام گریس کنتاکت به گوشتان خورده؟ میدانید از این گریسها در کجا استفاده میشود؟ نوعی روانکننده که به طور خاص برای کاهش اصطکاک و سایش در تماسهای الکتریکی مورد استفاده قرار میگیرد.
اینها تنها چند نمونه از گریسهای تخصصی هستند که برای انواع خاصی از تجهیزات یا کاربردها در دسترس قرار دارند.
هنگام انتخاب گریس برای یک کاربرد خاص، چندین فاکتور را باید در نظر بگیرید تا از عملکرد و حفاظت بهینه اطمینان یابید. در اینجا چند فاکتور کلیدی وجود دارد که در انتخاب گریس میتوانید آن را در نظر داشته باشید:
- شرایط عملیاتی: شرایط عملیاتی تجهیزاتی که به گریسکاری نیاز دارد را خوب بررسی کنید. عواملی مانند محدوده دما، فشار، بار، سرعت و شرایط محیطی (به عنوان مثال، رطوبت، گرد و غبار، مواد شیمیایی) که گریس در معرض آنها قرار می گیرد را در نظر بگیرید.
- نوع تغلیظکننده: گریس از یک روغن پایه و یک تغلیظکننده تشکیل شده است. انواع مختلف تغلیظکننده ویژگیهای عملکردی متفاوتی به همراه دارد. انواع تغلیظکنندههای رایج عبارتند از لیتیوم، کلسیم، آلومینیوم، پلی اوره و قوام دهندههای پیچیده. غلیظکنندهای انتخاب کنید که با شرایط عملیاتی و الزامات عملکرد برنامه شما سازگار باشد. یک تغلیظکننده گریس بر دمای کارکرد، بار، سرعت و سازگاری مواد گریس شما تاثیر میگذارد. همواره آگاه باشید که یک تغلیظکننده خوب باید دو معیار را برآورده کند: یکی اینکه با توصیههای سازنده تجهیزات سازگار باشد و دیگر اینکه برای شرایطی که در آن کار میکند مناسب باشد.
- نوع روغن پایه: روغنهای پایه 80 تا 95 درصد گریس معمولی را تشکیل میدهند و معمولاً از روغن مصنوعی یا معدنی تشکیل میشوند. برای تعیین بهترین نوع روغن پایه شرایطی را در نظر بگیرید که گریس در آن مانند دما، بار و فشار عمل میکند. در بیشتر موارد، ترکیب روغنهای معدنی با یک تغلیظکننده و مواد افزودنی مناسب میتواند روانکاری مورد نیاز را تامین کند. در شرایط سختتر روغنهای پایه مصنوعی مانند روغنهای پایه پلی آلفائولفین مناسب هستند، زیرا اغلب محدوده دمایی گستردهای دارند. مزایای استفاده از روغنهای پایه مصنوعی عبارتند از:
- محدوده دمایی وسیعتر بین 10 تا 20 درجه سانتیگراد نسبت به سایر روغنهای پایه
- پایداری بهتر ویسکوزیته
- کاهش تبخیر در دماهای بالا
- ویسکوزیته روغن پایه: ویسکوزیته روغن پایه تعیین کننده توانایی گریس در تحمل دماهای بالا یا پایین و مقاومت در برابر برش است. یک گریس با ویسکوزیته روغن پایه مناسب برای محدوده دمای عملیاتی مورد نظرتان فراهم کنید. یک اشتباه رایج هنگام انتخاب گریس، اشتباه گرفتن قوام گریس با ویسکوزیته روغن پایه است. باید انتخاب ویسکوزیته را متناسب با کاربرد در نظر گرفت.
توصیه میکنیم مقاله "روغن پایه چیست و انواع دستهبندی آن" را حتما مطالعه بفرمایید.
بارها نام روغن پایه را شنیدهایم اما آیا میدانید روغن پایه چیست و به چند دسته تقسیم میشود؟ روغن پایه، یک نوع روغن است که به عنوان پایه برای تولید روغنهای مختلف استفاده میشود.
- مواد افزودنی: در فرمولاسیون گریس ممکن است از مواد افزودنی برای افزایش خواصی مانند حفاظت در برابر فشار شدید (EP) و مقاومت در برابر اکسیداسیون استفاده شود. افزودنیها خواص ضدسایش، حفاظت در برابر خوردگی و مقاومت در برابر آب را نیز دارا هستند. بر اساس نیاز تجهیزات، افزودنیهای مورد نیاز برای کاربرد خود را در نظر بگیرید.
"لیست ادتیوهایی که در روانکار صنعتی استفاده میشوند" را میتوانید در این مورد مطالعه کنید.
میدانید چند نوع ادتیو یا همان افزودنی داریم؟ بارها در خصوص ترکیبات روانکارها و تاثیرات آنها صحبت کردیم. بنابراین برای ما بدیهی است تمامی روانکارها از ترکیب روغن پایه با مواد افزودنی تشکیل میشوند که هریک خواص منحصر به فرد خود را دارند.
- ویژگیهای عملکردی: هنگامی که ویسکوزیته روغن پایه مناسب، الزامات افزودنی و قوام مشخص شد، معیارهای باقی مانده که باید در نظر گرفته شوند، ویژگیهای عملکردی هستند. ویژگیهای منحصر به فرد گریس عبارتند از: نقطه ریزش، پایداری مکانیکی، شستشوی آب و قابلیت پمپاژ. مهمترین ویژگیهای عملکردی توسط برنامه مورد نیاز شما تعیین میشود. اگر یک برنامه به طور مداوم در دمای اتاق کار میکند، ویژگیهایی مانند افت و محدودیت دمای عملیاتی بالا چندان مهم نیستند، یا اگر برنامهای تحت بارهای سنگین با سرعت کم کار میکند، گریس EP باید انتخاب شود.
- سازگاری: از سازگاری بین گریس و مواد درگیر از جمله مهر و موم، الاستومرها و فلزات اطمینان حاصل کنید. گریسهای ناسازگار میتوانند منجر به خرابی مهر و موم، تورم یا خوردگی شوند. اگر گریس با انواع دیگر روانکنندهها در تماس است، مشکلات سازگاری را بررسی کنید. این مورد به ویژه برای مواد مصنوعی بسیار مهم است.
- محدوده دما: محدوده دمایی که گریس در حین کار در معرض آن قرار میگیرد را در نظر بگیرید. گریسها دارای محدودیت دما هستند، بنابراین استفاده از گریس خارج از محدوده مشخص شده میتواند منجر به عملکرد ضعیف، جدا شدن روغن یا ضخیم شدن شود. گریسی را انتخاب کنید که برای شرایط دمایی مورد انتظار شما مناسب باشد. به عنوان مثال، عمر گریس شما به ازای هر 10 درجه که از دمای کارکرد توصیه شده فراتر می رود، به نصف کاهش مییابد. برای گریسهای همه منظوره، دمای کاربرد باید کمتر از 250 فارنهایت (121 درجه سانتیگراد) باشد. برای گریسهایی که در دمای بالا استفاده میشوند، روغنهای پایه معدنی میتوانند تا حدود 350 فارنهایت (177 درجه سانتیگراد) و روغنهای پایه مصنوعی تا 450 فارنهایت (232 درجه سانتیگراد) را تحمل کنند.
- روش مصرف: روش استفاده از گریس مانند سیستمهای روانکاری دستی یا اتوماتیک را در نظر بگیرید. برخی از گریسها باید به طور خاصی استفاده شوند تا بتوانند الزامات مربوط به تجهیزات خاص را تامین کنند.
- ملاحظات مقرراتی و زیستمحیطی: هرگونه الزامات قانونی خاص یا نگرانیهای زیستمحیطی مرتبط با تجهیزات خود را در نظر داشته باشید. برخی از گریسها میتوانند برای محیطزیست مضر باشند؛ بنابراین مهم است اطمینان حاصل شود که گریس استفاده شده به طور ایمن و مسئولانهای دفع میشود. علاوه بر این برخی از صنایع ممکن است مقررات یا دستورالعملهایی در مورد استفاده و دفع گریس داشته باشند. دفع گریس به نوع، مقدار گریس و همچنین مقررات محلی بستگی دارد. مقدار کمی از گریس را میتوان با دستمال کاغذی یا پارچه پاک کرد و در سطل زباله معمولی انداخت. با این حال، مهم است آن را در فاضلاب نریزید، زیرا این امر میتواند باعث انسداد لولهها و سیستمهای فاضلاب شود. در مواردی که مقدار گریسی که باید دفع شود زیاد باشد، باید از یک شرکت دفع زباله دارای مجوز جمعآوری و دفع استفاده کنید. گریسهای صنعتی از جمله مواردی هستند که به روشهای خاصی دفع میشوند. گریس دریایی را هم نباید در اقیانوس یا دیگر آبها ریخت زیرا میتواند به حیات دریایی آسیب برساند. در برخی موارد گریس دریایی را میتوان برای استفاده مجدد بازیافت یا دوباره تصفیه کرد.
- توصیههای سازنده: برای انتخاب گریس مناسب به بروشورهای راهنمای تجهیزات توجه و یا با سازنده آنها مشورت کنید. توجه به دستورالعملهای خاصی برای تضمین عملکرد بهینه ضروری هستند.
- ملاحظات مربوط به تعمیر و نگهداری: گریسی انتخاب کنید که روانکاری طولانی مدت خوبی ارائه داده و عمر تجهیزات را افزایش دهد.
- هزینه: در حالی که هزینه نباید تنها عامل تعیینکننده باشد اما مهم است که مقرون به صرفه بودن گریس انتخابی را در نظر بگیرید و الزامات عملکرد را با بودجه موجود متعادل کنید. برای محاسبه هزینه واقعی یک روانکننده، فقط به برچسب قیمت روی ظرف نگاه نکنید. این عدد را در نظر بگیرید و آن را با هزینه خرابی یا از دست دادن محصول به دلیل توقف تولید یا آلودگی، اتلاف ساعات کاری کارمندان و سایر عواملی که ممکن است برای شرکت شما مشکلساز باشد، مقایسه کنید.
نکاتی که باید حین روانکاری بلبرینگ بدانید
روانکاری بلبرینگها بیشترین مورد کاربرد گریسها است. برای این کاربردها ویسکوزیته روغن پایه مهمترین پارامتر است. باز این مورد را نباید را با سازگاری که توسط NLGI تعیین میشود، اشتباه بگیرید.
"منظور از NLGI و نمره گریس چیست؟" را میتوانید در این مورد مطالعه کنید.
در هنگام استفاده از گریس، اصطلاح NLGI و نمره گریس را شنیدهاید؟ معنی این واژه را میدانید؟ وقتی نوبت به انتخاب روانکار مناسب برای ماشینآلات شما میرسد، درک استانداردهای صنعت بسیار مهم است.
برای تعیین حداقل ویسکوزیته روغن پایه، باید پارامترهای زیر را بدانید:
- میانگین قطر بلبرینگ ( dm (mm
- سرعت چرخش بلبرینگ (rpm)
- دمای کارکرد (درجه سانتیگراد)
"بهترین گریس برای بلبرینگ" نکات جزییتری را در مورد گریسکاری این قطعات به شما ارائه میدهد.
بلبرینگها برای کاهش سطح اصطکاک به گریس وابسته هستند. اصطکاک بیش از حد در بلبرینگ باعث خرابی قطعات و کاهش عمر آن میشود.
دو فاکتور مورد نیاز برای تعیین ویسکوزیته دمای کار و DN یا NDm هستند که فاکتورهای سرعت بلبرینگ محسوب میشوند. برای محاسبه این فاکتورهای سرعت، به سادگی از فرمول زیر استفاده کنید:
Dn = rpm * bearing bore
DNm = rpm * bearing bore+outside diameter /2
در این فرمول bearing bore را میتوانید به عنوان قطر داخلی در نظر بگیرید. در تصویر زیر تقاطع DN و دما شما را به سمت ویسکوزیته ISO مورد نیاز راهنمایی میکند. این نمودار در تعیین شاخص ویسکوزیته مناسب موثر است.
در گریسکاری، به چه نکاتی باید توجه کنید؟
انتخاب گریس مناسب تنها شروع کار برای مراقبت از تجهیزات شما نیست. اگر فواصل صحیح گریسکاری را تعیین نکنید و هر بار مقدار صحیح گریس را پخش نکنید، ممکن است قبل از اینکه متوجه شوید با خرابی برنامهریزی نشده روبرو گردید. هنگام استفاده از گریس، چندین فاکتور مهم وجود دارد که منجر به روانکاری موثر و عملکرد بهینه تجهیزات میشود. در اینجا چند عامل کلیدی را شرح میدهیم:
- مقدار مناسب: اطمینان حاصل کنید که مقدار صحیح و کافی از گریس استفاده شده است. گریس ناکافی منجر به روانکاری نادرست میشود، در حالی که گریس بیش از حد میتواند منجر به افزایش اصطکاک، گرم شدن بیش از حد و آسیب به آببندی شود. توصیهها یا دستورالعملهای سازنده را برای مقدار مناسب گریس دنبال کنید. مقدار روغنی که در طول ذخیرهسازی از گریس خارج میشود نباید از 5% تجاوز کند و حفظ این مقدار در حدود 1% تا 2% برای روانکاری خوب ترجیح داده میشود.
- فاصله زمانی گریسکاری مجدد: بر اساس شرایط عملیاتی و توصیههای سازنده، برنامه منظمی برای روغنکاری مجدد تنظیم کنید. روغنکاری بیش از حد میتواند باعث تخریب شود، در حالی که گریس کم نیز میتواند منجر به روانکاری ناکافی شود. حفظ فاصله زمانی مناسب برای گریسکاری مجدد، طول عمر بیشتر تجهیزات را برای شما همراه خواهد داشت.
- روش اعمال: برای گریسکاری روش مناسبی انتخاب کنید. برخی روشها شامل گریسکاری دستی، استفاده از تفنگ یا سیستمهای روانکاری خودکار است. برای اطمینان از توزیع مناسب گریس در سراسر نقاط روغنکاری، روش توصیه شده را دنبال کنید. در برخی شرایط مانند لولایی که دسترسی به آن آسان است، یک روان کننده آئروسل ممکن است کافی باشد. حتی یک گریس ممکن است به راحتی با دست روی یک گیربکس قابل دسترس اعمال شود. با این حال، برای مکانهایی که دسترسی به آنها سخت است، یک دستگاه تزریق روغن خودکار که فقط باید هر شش ماه یکبار پر شود، میتواند گزینهای عالی باشد.
- تمیزی: قبل استفاده از گریس از تمیز بودن تجهیزات و نقاط روغنکاری اطمینان حاصل کنید. برای جلوگیری از آلودگی، هرگونه کثیفی، زباله یا گریس قدیمی را پاک کنید. آلایندهها میتوانند بر عملکرد گریس تأثیر بگذارند و منجر به آسیب تجهیزات شوند.
- شرایط نگهداری: گریس را به درستی ذخیره کنید تا کیفیت آن حفظ شود. گریس را از گرمای بیش از حد، رطوبت و آلودگی محافظت کنید. دستورالعملهای سازنده را در مورد دمای نگهداری، ماندگاری و اقدامات احتیاطی مربوط به جابجایی دنبال کنید.
- نظارت و بازرسی: به طور منظم وضعیت تجهیزات و گریس را بررسی کنید و مراقب علائم آلودگی، تخریب یا سایش بیش از حد باشید. بازرسیهای بصری انجام دهید؛ توزیع مناسب گریس را بررسی کنید و به تکنیکهای نظارت بر وضعیت مانند آنالیز برای ارزیابی وضعیت روانکننده توجه داشته باشید.
- ملاحظات ایمنی: هنگام کار با گریس مراحل ایمنی مناسب را رعایت کنید. طبق توصیه سازنده از تجهیزات حفاظت فردی مناسب استفاده کنید. از هر گونه خواص خطرناک یا اقدامات احتیاطی مربوط به گریسی که استفاده میکنید آگاه باشید.
- اسناد، مدارک و سوابق: اسناد و سوابق مربوط به استفاده از گریس را حفظ کنید. اطلاعاتی مانند نوع گریس مورد استفاده، فواصل زمانی روغنکاری مجدد، مقادیر اعمال شده، و هرگونه یافتههای نگهداری یا بازرسی را در جای مشخصی نگهداری کنید. این دادهها به ردیابی عملکرد تجهیزات و برنامهریزی فعالیتهای مربوط به تعمیر و نگهداری در آینده کمک میکند. حداقل یک نفر از کارکنان شما باید مسئول نظارت بر روانکاری و اطمینان از نگهداری سوابق دقیق باشد.
نتیجهگیری
عدم روانکاری صحیح ماشین یا تجهیزات میتواند منجر به افزایش اصطکاک، سایش، گرمای بیش از حد، خوردگی، سر و صدا و کاهش راندمان شود که خرابی زودرس و افزایش هزینههای نگهداری را در پی دارد. ما در بخشهای قبل توضیح دادیم که در انتخاب گریس و انجام روغنکاری مناسب چه مواردی را میتوانید در نظر داشته باشید.
منابع
1. Selecting lubricating greases: What you should know. Plant Engineering. https://www.plantengineering.com/articles/selecting-lubricating-greases-what-you-should-know/
2. William Kowalski. (2021, February 11). Lubricant Selection Factors. Machinery Lubrication. https://www.machinerylubrication.com/Read/31691/lubricant-selection-factors
3. UE Systems. (2020, September 10). What to Consider When Selecting a Grease. https://www.uesystems.com/what-to-consider-when-selecting-a-grease/
4. TwinOils. (2021, May 24). How to Select the Right Grease. TwinOils. https://www.twinoils.com/news/how-to-select-the-right-grease/
سوالات متداول
گریس باید به طور یکنواخت و به مقدار مناسب اعمال شود تا از روانکاری مناسب اطمینان حاصل شود. در صورت لزوم از یک اپلیکاتور تمیز یا سیستم روانکاری خودکار استفاده کنید.
دفعات استفاده مجدد به عواملی مانند شرایط عملیاتی، نوع گریس مورد استفاده و توصیههای سازنده بستگی دارد. نظارت و نگهداری منظم میتواند به اطمینان از روانکاری مناسب و افزایش طول عمر تجهیزات کمک کند.
گریس باید در جای خشک، خنک و دور از نور مستقیم خورشید و سایر منابع گرما نگهداری شود. نگهداری مناسب میتواند به جلوگیری از آلودگی و حفظ کیفیت گریس کمک کند.
