بلاگ

نقطه جوش روغن‌های موتور

نقطه جوش روغن‌های موتور

اگر تا به حال روغن موتور شما به نقطه جوش نرسیده است، می‌توان نتیجه گرفت یا شما راننده متعهد هستید و به خوبی از ماشین خود مراقبت می‌کنید یا فقط تا به حال خوش شانس بوده‌اید. در واقع، این مشکل بسیار رایج است و با فرا رسیدن فصل بهار و تابستان بیشتر هم می‌شود. شایان ذکر است که حتی یک راننده بسیار متبحر و دقیق هم می‌تواند روغن را به نقطه جوش برساند. دلایل زیادی برای این امر وجود دارد، از خرید روان‌کننده بی‌کیفیت گرفته تا مشکلات موتور. از آنجایی که جوشاندن ترکیب روغن می‌تواند منجر به عواقب جدی شود، لازم است به وضوح موضوع را بررسی کنید و بدانید که نقطه جوش روغن موتور چیست. بنابراین، بیایید در این مقاله به تمام موارد مهم پیرامون نقطه جوش روغن‌های موتور بپردازیم.

کارکرد روغن موتور
بیشتر بخوانید

در مورد ترکیبات روغن موتور و کارکرد آن می‌توانید به مقاله “همه چیز درباره کارکرد روغن موتور” مراجعه فرمایید.

روغن موتور جز حیاتی برای عملکرد مناسب و طول عمر موتورهای احتراق داخلی است، خواه در خودروها، کامیون‌ها، موتورسیکلت‌ها به کار رود یا سایر ماشین‌آلات مانند ماشین چمن‌زنی و موتور ژنراتورها.

دمای معمول روغن موتور

و اما در مورد نقطه جوش، باید بدانید خودرو در طول حرکت در معرض افزایش فشار و دمای بالا قرار دارد. هر دوی این عوامل برای جزئیات اجزای خودرو مخرب هستند. برای از بین بردن عواقب منفی و محافظت از قطعاتی که به ویژه در معرض نفوذ هستند، از روان‌کننده مناسب استفاده می‌شود. در واقع روغن موتور یک کالای مصرفی است که به حفظ محیط راحت در سیستم موتور کمک می‌کند. متوسط دما در موتور احتراق داخلی بین  90 تا 105 درجه سانتیگراد می‌رسد. هر گونه انحراف از این هنجار، چه به سمت بالا یا پایین منجر به وقفه‌های قابل توجهی در عملکرد موتور خواهد شد. نقطه اشتعال روغن روی برچسب مشخص شده است. این امر ضروری است زیرا هر ماده آستانه جوش مخصوص به خود را دارد. هر چه افزودنی‌های استفاده شده در فرمولاسیون روغن موتور بهتر باشد، سطح دما بالاتر می‌رود.

نقطه جوش روغن موتور چیست؟

هر روغن نقطه جوش مخصوص به خود را دارد. همانطور که عنوان شد برچسب محصول معمولاً نقطه اشتعال آن را نشان می‌دهد. علیرغم این واقعیت که اکثر تولیدکنندگان دمای 230 تا 240 درجه سانتیگراد را به عنوان نقطه اشتعال معرفی می‌کنند، ارقام واقعی بسیار کمتر  و چیزی در حدود 150 تا 190 درجه سانتیگراد است. ممکن است اختلاف زیادی در نقاط جوش وجود داشته باشد که بستگی به نوع روغن، پایه، مواد افزودنی و وزن دارد. این مهم است که مهندسان روغن را طوری طراحی کنند که در محدوده مناسب کار کند. اگر روغن سردتر از طراحی خود باشد، بیش از حد چسبناک می‌‌شود و به درستی حرکت نمی‌کند. اگر روغن گرمتر از طراحی آن باشد، بسیار نازک خواهد بود یا حتی بدتر، دچار تخریب حرارتی می‌شود. دلیل اینکه روغن موتور نقطه جوش بالایی دارد این است که مولکول‌های روغن موتور زنجیره بسیار طولانی به لحاظ ساختار شیمیایی دارند که با توجه به اندازه گسترده آن، هر چه مولکول‌ها بزرگتر باشند، نیروهای پراکندگی قوی‌تر به مولکول‌های طولانی منجر می‌شود که  نقطه جوش بالاتر رود.

به عنوان یک قاعده کلی، با برجسته‌تر شدن مولکول‌ها (با ترکیب مشابه)، نقطه جوش افزایش می‌یابد. این به این دلیل است که مولکول‌های بزرگ‌تر دارای سطح بزرگ‌تری هستند و بنابراین مکان‌های مهم‌تری دارند که در آن پیوندهای بین مولکولی می‌توانند تشکیل شوند. پیوندهای بیشتر هم به معنای نیروی جاذب قوی‌تر بین دو مولکول است.

این واقعیت وجود دارد که بخارات روغن در سیستم تشکیل و باعث احتراق زودرس می‌شود. شایان ذکر است که روغن هرگز به دمای بالای 200 درجه سانتیگراد نمی‌رسد زیرا موتور زودتر از کار می‌افتد. معمولاً انباشته‌های کوچک روان‌کننده در داغ‌ترین قسمت‌های موتور و در صورت بروز نقص آشکار در عملکرد، شروع به جوشیدن می‌کند. به عنوان مثال، در حفره‌های سرسیلندر، نزدیک به سوپاپ‌های اگزوز، هنگامی که مکانیسم توزیع گاز از کار می‌افتد، روغن مشتعل می‌شود.

هشدار

چرا روغن موتور به نقطه جوش خود می‌رسد؟

برخی علل متداول برای داغ کردن بیش از حد روغن موتور عبارت است از:

  •  احتراق موتور: فرآیند احتراق در یک موتور دمای بسیار بالایی ایجاد می‌کند. در حالی که بلوک موتور و سیستم خنک‌کننده برای مدیریت و دفع این گرما طراحی شده‌اند، هنوز مقداری از آن می‌تواند به روغن موتور منتقل شود.
  •  فشار بالا: موتورهای مدرن با نسبت تراکم بالا کار می‌کنند که می‌تواند فشارهای بالایی را در محفظه احتراق ایجاد کند. فشار و گرمای تولید شده در حین احتراق می‌تواند بر دمای روغن موتور تأثیر بگذارد.
  • عوامل محیطی: عوامل خارجی مانند دمای محیط و شرایط رانندگی نیز می‌توانند بر دمای روغن موتور تاثیر بگذارند. به عنوان مثال رانندگی در هوای گرم یا زیر بار سنگین می‌تواند دمای کارکرد موتور و در نتیجه روغن موتور را افزایش دهد.
  • گردش روغن: گردش صحیح روغن برای حفظ دمای پایدار روغن بسیار مهم است. اگر مشکلاتی در پمپ روغن یا مسیرهای عبور آن وجود داشته باشد که مانع از جریان روغن شود، می‌تواند منجر به گرمای بیش از حد موضعی شود.

دلایل دیگری نیز ممکن است مطرح شود که در افزایش دمای روغن موتور نقش داشته باشد که از آن جمله می‌توان به مواردی  مانند خرابی سیستم خنک‌کننده، سطح پایین روغن، یا استفاده از نوع نامناسب روغن اشاره کرد.

 

اگر روغن بجوشد چه می‌شود؟

سوال اساسی این است که اگر روغن موتور به نقطه جوش برسد چه خواهد شد. چهار علامت اصلی وجود دارد که نشان‌دهنده این واقعیت است که روغن در حال جوشیدن است. این علائم به رانندگان امکان می‌دهد تا به سرعت برای جلوگیری از عواقب ناخوشایند اقدام کنند. این علائم عبارتند از:

  • میزان عددی که ترموستات نشان می‌دهد بیشتر می‌شود. ترموستات دستگاهی برای ثبت دما در سیستم موتور احتراق داخلی  است. به این ترتیب راننده امکان دارد حتی در هنگام رانندگی دمای روان‌کننده را مانیتور کند. انحرافات کوچک در نشانگر ترموستات قابل قبول است، اما به محض اینکه فلش به آرامی به سمت مرز قرمز حرکت کند، به این معنی است که روغن شروع به جوشیدن می‌کند.
  • در بیشتر موارد صدای مشخصه جوشیدن به گوش راننده می‌رسد که بعید است با چیز دیگری اشتباه گرفته شود.
  •  دود فاکتور مهم دیگری است. این علامت نشان‌دهنده بحرانی بودن وضعیت است، بنابراین مهم است که در صورت بروز، اقداماتی را برای خنک‌کردن خودرو انجام دهید.
  • اگر سه علامت اول ظاهر نشد (اگر چه بعید است) یا راننده متوجه آن‌ها نشد، گازهای اگزوز، رنگی سیاه یا آبی تیره به خود می‌گیرد که نشان‌دهنده جوشیدن روان‌کننده است. هر چه شرایط سخت‌تر باشد، احتمال خروج دود سیاه بیشتر می‌شود.

یادآور می‌شویم نادیده گرفتن علائم بالا منجر به عواقب بسیار ناخوشایندی برای موتور خواهد شد.

هنگامی که روغن موتور به نقطه اشتعال برسد، تبدیلات فعالی در سطح مولکولی رخ می‌دهد. برای مثال، ذرات سبک تبخیر می‌شوند که نه تنها اجزای اساسی بلکه افزودنی هستند. در مرحله دوم، فرآیند اکسیداسیون روغن به طور قابل توجهی تسریع می‌شود. در نهایت به دلیل رقیق شدن روان‌کننده، روغن به مقدار زیادی به داخل محفظه‌های احتراق نفوذ کرده و در سیلندرها می‌سوزد.

فرآیند جوشاندن روغن با ظاهر شدن حباب، افزایش میزان فرارّیت سیالات خودرو و تشکیل رسوبات روی قطعات موتور همراه است. رسوبات روی قطعات جداگانه پخش شده و اجازه نمی‌دهند که آن‌ها به طور کامل عمل کنند. در نتیجه ممکن است موتور از کار بیفتد. از طرفی هنگامی که دمای روغن از 105 درجه سانتیگراد بیشتر شود، ویسکوزیته آن کاهش می‌یابد، بنابراین لایه محافظ به سطوح نمی‌چسبد. در نتیجه اصطکاک خشک قطعات سبب افزایش بیش از حد دما می‌شود.

به محض اینکه روغن تا 125 درجه سانتیگراد گرم شود، ویسکوزیته اولیه خود را از دست می‌دهد و شروع به خارج شدن می‌کند. اگر اقدامات به موقع انجام نشود، ممکن است موتور آتش بگیرد. برای جلوگیری از این اتفاق، خودرو باید بلافاصله به ایستگاه خدمات تحویل داده شود. مهم است که از ترمز ناگهانی خودداری کنید، زیرا این امر نیز می‌تواند به طور جدی وضعیت را تشدید کند.

 

اگر روغن موتور به نقطه جوش برسد چه باید کرد؟

رسیدن روغن موتور به نقطه جوش یک مسئله جدی است که می تواند منجر به آسیب موتور و کاهش عملکرد شود. اگر مشکوک به داغ شدن بیش از حد روغن موتور هستید یا با علائمی مانند افزایش دمای موتور یا صداهای غیرعادی مواجه شدید، ضروری است که فوراً برای جلوگیری از آسیب بیشتر اقدام کنید. این چیزی است که باید انجام دهید:

  •  با خیال راحت کنار بکشید: اگر در حال رانندگی و مشکوک به گرمای بیش از حد روغن موتور هستید، در اسرع وقت به یک مکان امن بروید. ادامه رانندگی با روغن بیش از حد داغ می‌تواند منجر به آسیب شدید موتور شود.
  • موتور را خاموش کنید: پس از این‌که به طور ایمن پارک کردید، موتور را خاموش کنید. این امر به کاهش دمای داخل موتور و جلوگیری از گرم شدن بیش از حد روغن کمک می‌کند.
  • اجازه دهید موتور خنک شود: به موتور زمان بدهید تا به طور طبیعی خنک شود. تا زمانی که موتور خنک نشده سعی نکنید کاپوت را باز کنید یا روغن اضافه نکنید، زیرا قطعات داغ می‌توانند باعث سوختگی شوند.
  • سطح روغن را بررسی کنید: پس از خنک شدن موتور، سطح روغن موتور را با استفاده از میله اندازه‌گیری بررسی کنید. اطمینان حاصل کنید که سطح روغن در محدوده توصیه شده است. اگر خیلی کم است، ممکن است لازم باشد روغن بیشتری اضافه کنید. از نوع و درجه روغن مناسب با توصیه‌های سازنده استفاده کنید.
  • احتمال نشتی را در نظر بگیرید: به دنبال هر گونه نشانه ‌ای از نشت روغن یا آسیب به مخزن روغن یا خطوط روغن باشید. نشت می‌تواند منجر به از دست دادن روغن شود که گرم شدن بیش از حد را به همراه دارد.
  • با یک مکانیک مشورت کنید: اگر مشکوک هستید روغن موتور بیش از حد گرم شده است، بسیار مهم است که وسیله نقلیه خود را توسط یک مکانیک واجد شرایط بررسی کنید. آن‌ها می‌توانند علت اصلی مشکل، مانند خرابی سیستم خنک‌کننده را تشخیص دهند و تعمیرات یا تنظیمات لازم را برای جلوگیری از گرمای بیش از حد را انجام دهند.
  • برنامه منظمی برای تعمیر و نگهداری موتور داشته باشید: برای جلوگیری از بروز گرمای بیش از حد روغن موتور در آینده، برنامه تعمیر و نگهداری توصیه شده توسط سازنده خودرو را دنبال کنید. تعویض منظم روغن، سطح مناسب مایع خنک‌کننده و سیستم خنک‌کننده سالم برای کنترل دمای موتور ضروری است.
  • استفاده از روغن مصنوعی را در نظر بگیرید: اگر اغلب در گرمای شدید یا زیر بارهای سنگین رانندگی می‌کنید، ممکن است بخواهید از روغن موتور مصنوعی با کیفیت بالا استفاده کنید. روغن‌های مصنوعی اغلب پایداری بهتری در دمای بالا دارند و در مقایسه با روغن‌های معمولی دمای بالاتری را تحمل می‌کنند.

به یاد داشته باشید نادیده گرفتن این مشکل یا ادامه رانندگی با روغن بیش از حد داغ می‌تواند منجر به آسیب شدید موتور و تعمیرات پرهزینه شود. همیشه بهترین کار این است که به سرعت به مشکل رسیدگی کنید و برای تشخیص و تعمیر مناسب با یک مکانیک حرفه‌ای مشورت کنید.

سخن آخر

روغن موتور طوری طراحی شده است که در دماهای بالا کار کند، اما اگر به نقطه جوش برسد، ممکن است مشکلات متعددی برای موتور خودروی شما ایجاد کند. ترکیبی از عوامل در رسیدن روغن موتور به نقطه جوش نقش دارد. این وضعیت بسیار خطرناک است، زیرا می‌تواند به خودرو آسیب جدی وارد کند و تعمیرات گران‌قیمت را به دنبال داشته باشد. چندین نشانه وجود دارد که نشان می‌دهد روانکار در حال جوشیدن است، مانند دود یا صدای جوشیدن، افزایش خوانش ترموستات یا دود سیاه رنگ در اگزوز.

برای جلوگیری از رسیدن روغن موتور به نقطه جوش  مهم است که خودرو خود را طبق توصیه‌های سازنده نگهداری کنید. این شامل تعویض منظم روغن، استفاده از نوع و درجه صحیح روغن موتور و اطمینان از عملکرد صحیح سیستم خنک‌کننده موتور است. اگر مشکوک هستید که روغن موتور شما بیش از حد گرم می‌شود یا با مشکلاتی در موتور مربوط به دمای روغن مواجه هستید، توصیه می‌شود قبل از اینکه آسیب قابل توجهی به موتور وسیله نقلیه شما وارد کند، با یک مکانیک برای تشخیص و رفع مشکل مشورت کنید.

 

منابع

  1. Syed. (2023, January 29). Boiling Point Of Engine Oil: What Happens When Engine Oil Boils? CarOilFill. https://caroilfill.com/boiling-point-of-engine-oil/
  2. DeGuzman, S. (2022). Motor oil Boiling Point – types and impact. Punchlist Zero. https://punchlistzero.com/motor-oil-boiling-point/

سوالات متداول

روغن موتور معمولاً در شرایط کارکرد معمولی نمی‌جوشد، اما در شرایط شدید و خاص می‌تواند به دمای نزدیک به نقطه جوش خود برسد. برای مثال، در موتورهای مسابقه‌ای که دمای فوق‌العاده بالایی تولید می‌کنند، روغن ممکن است به نقطه جوش نزدیک شود یا از آن فراتر رود. با این حال، نقطه جوش روغن طوری طراحی شده که بسیار بالاتر از دمای عملیاتی معمولی باشد تا اطمینان حاصل شود که در حالت مناسب باقی می‌ماند و روانکاری موثری را فراهم می کند.

بله، اگر موتور به میزان قابل توجهی گرم شود، می‌تواند باعث شود روغن موتور به دمای نزدیک یا بالاتر از نقطه جوش برسد. این امر  منجر به تبخیر روغن و کاهش اثربخشی روانکاری می‌شود. باید از گرم شدن بیش از حد موتور جلوگیری کرد زیرا می‌تواند منجر به آسیب شدید موتور شود. اگر موتور شما به طور مداوم و بیش از حد گرم می‌شود، مهم است که آن را توسط مکانیک ماهر بررسی و تعمیر کنید. 

نقطه جوش یک روغن موتور خاص را می‌توان در برگه اطلاعات فنی روغن یا مشخصات محصول ارائه شده توسط سازنده پیدا کرد. این اسناد معمولاً خواص مختلف روغن، از جمله نقطه جوش آن را ارائه می‌دهند. برای اطلاعات بیشتر در مورد روغن مصرفی خود می‌توانید به وب‌سایت سازنده روغن یا بسته‌بندی محصول مراجعه کنید یا با خدمات مشتریان آن‌ها تماس بگیرید.

در شرایط مسابقه یا شرایط شدید، روغن‌های موتور با کارایی بالا یا روغن‌های مسابقه با مقاومت دمایی و خواص روان‌کاری افزایش یافته ممکن است برای اطمینان از عملکرد و حفاظت بهینه موتور مفید باشند. برای توصیه با سازنده خودرو یا یک متخصص حرفه ای مشورت کنید.

بله، رانندگی تهاجمی، بکسل بارهای سنگین یا رانندگی در هوای گرم می‌تواند باعث افزایش دمای موتور و در نتیجه دمای روغن موتور شود. بسیار مهم است که عادت‌های رانندگی خود را با این شرایط وفق دهید و توصیه‌های نگهداری را دنبال کنید.

بله، روغن‌های مصنوعی در مقایسه با روغن‌های معمولی معمولاً در دمای بالا مقاومت بیشتری دارند. آنها اغلب پایداری دمایی بالاتری دارند و کمتر در معرض شکستن در دماهای شدید هستند.

درباره رضا نظری

رضا نظری هستم مدیر عامل شرکت اوستا صنعت. کارشناس ارشد MBA تحول دیجیتال از دانشگاه مدیریت صنعتی.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *