طبقهبندی سطوح کیفیت API برای روغن موتورهای بنزینی
کیفیت روغن موتورها دستهبندی خاصی دارد؟ در پاسخ به این سوال باید گفت بله. همانطور که هر روز شاهد رشد فناوری در موتور خودروها هستیم، سطح کیفیت و مواد افزودنی روغن موتورها نیز تغییرات زیادی داشته. حالا این سوال به وجود میآید که این طبقهبندی، برای خودروهای بنزینی و دیزلی متفاوت با یکدیگر است؟ قبل از وارد شدن به موضوع موافقید با معرفی طبقهبندی API شروع کنیم؟
طبقهبندی API برای روغن موتور چیست؟
رتبهبندی خدمات روغن موتور خودروهای دیزلی و بنزینی توسط موسسه نفت آمریکا (API) طبقهبندی شده است. همانطور که پیش از این هم گفته شد، استاندارد API برای طبقهبندی سطح کیفی روغن موتور کدبندی خاصی ایجاد نموده است. کدبندی API به صورت دو حرفی است.
حرف اول بیانگر نوع روغن موتور برای موتورهای بنزینی و دیزلی است. روغن موتورهای خودروهای بنزینی در استاندارد API با علامت S که حرف اول کلمه Service ( اتوسرویسها و تعویض روغنها، گاراژها) است، آغاز میشود. همچنین اگر استاندارد API با حرف C، مخفف Commercial (وسیله نقلیه تجاری، کشاورزی) شروع شود، به معنا طراحی برای خودروهای دیزلی است. در سال 2017 استاندارد API از حرف F مخفف Fuel-Efficient (مصرف بهینه سوخت)، برای طبقهبندی نسل جدید روغن موتورهای دیزلی استفاده نمود.
حرف دوم کیفیت روغن موتور بنزینی را نشان میدهد. اعداد اختصاری این کیفیت از حرف A تا P که مختص سال 2020 است، نمایش داده میشود. A ابتداییترین سطح کیفی که دیگر کاربردی ندارد و P جدیدترین و بالاترین سطح کیفیت که از سال 2020 برای موتورهای توربوشارژ تزریق مستقیم طراحی شده است.
سیستمهای درجه بندی کیفیت روغن موتور
دو سیستم اصلی برای رتبه بندی کیفیت روغن موتور وجود دارد: سیستم API (انجمن نفت آمریکا) و SAE (انجمن مهندسان خودرو).
- سیستم API : این سیستم شامل دو دسته اصلی است:
– حروف S : نشاندهنده روغنهای مناسب برای موتورهای بنزینی است. هرچه حرف دوم به سمت انتهای الفبا باشد، سطح کیفیت روغن بالاتر است. به عنوان مثال، روغنهای با درجه SN نسبت به روغنهای با درجه SG یا SF کیفیت بالاتری دارند.
– حروف C : نشاندهنده روغنهای مناسب برای موتورهای دیزلی است. مانند دسته بنزینی، هرچه حرف دوم به سمت انتهای الفبا باشد، سطح کیفیت روغن دیزلی نیز بالاتر است.
- سیستم SAE : این سیستم بیشتر بر اساس ویسکوزیته یا غلظت روغن موتور عمل میکند. برای مثال، روغنهایی مانند 5W-30 و 10W-40 در دماهای مختلف عملکرد متفاوتی دارند و انتخاب آنها باید بر اساس شرایط آب و هوایی و نوع موتور انجام شود.
تاثیرات منفی استفاده از روغن نامناسب
استفاده از روغنی که دارای درجه بندی کیفیت پایین است، میتواند عواقب جدی به همراه داشته باشد. این عواقب شامل:
– کاهش کارایی موتور : روغنهای با کیفیت پایین نمیتوانند به خوبی از قطعات موتور محافظت کنند.
– افزایش مصرف سوخت : عدم کارایی مناسب میتواند منجر به افزایش مصرف سوخت شود.
– خسارت به موتور : در بلندمدت، استفاده از روغن نامناسب میتواند باعث آسیب جدی به موتور شود و هزینههای تعمیرات را افزایش دهد.
آگاهی از درجه بندی کیفیت روغن موتور و انتخاب صحیح آن بر اساس نیازهای خاص خودرو بسیار مهم است. توصیه میشود که همواره از روغنی استفاده کنید که با استانداردهای API و SAE مطابقت داشته باشد و در دفترچه راهنمای خودرو مشخص شده باشد. همچنین، مشاوره با یک متخصص مکانیک میتواند در انتخاب بهترین گزینه کمک کند.
با توجه به تنوع موجود در بازار، انتخاب صحیح روغن نه تنها عملکرد بهتر خودرو را تضمین میکند بلکه میتواند هزینههای نگهداری را نیز کاهش دهد. لذا توجه به درجه بندی کیفیت روغن موتور و ویژگیهای آن از اهمیت ویژهای برخوردار است.
علاوه بر این، اگر میخواهید در مورد "ترکیبات روغن هیدرولیک، روغن موتور و روغن دنده و واسکازین" و یا اجزاء تشکیلدهنده آنها اطلاعات داشته باشید، مقاله آن را مطالعه نمایید.
چقدر با ترکیبات روغن هیدرولیک، روغن موتور و روغن دنده و واسکازین آشنایی دارید؟ با درک نقش هریک از این 3 روغن نام برده و اطلاع از تفاوت استفاده آنها در قسمتهای مختلف میتوانید بهترین انتخاب را داشته باشید.
کیفیت روغن موتور
روغن موتور با کیفیت خوب برای عملکرد مناسب و طول عمر موتور ضروری است. در اینجا چند ویژگی برای کیفیت روغن موتور مطرح است:
- شاخص ویسکوزیته بالا: یک روغن موتور خوب باید شاخص ویسکوزیته بالایی داشته باشد، به این معنی که ضخامت و خواص روانکنندگی خود را در طیف وسیعی از دماها حفظ میکند. این تضمین میکند که روغن به درستی قطعات موتور را حتی در دماهای شدید روغن کاری کند.
- پایداری حرارتی: روغن موتور باید قادر به تحمل دمای بالا بدون شکستگی یا از دست دادن خاصیت روانکنندگی خود باشد. این مهم است زیرا گرما باعث می شود روغن به سرعت تجزیه شود و پس از تحلیل رفتن، نمیتواند موتور را به اندازه کافی روغن کاری کند.
- مقاومت در برابر اکسیداسیون: روغن موتور خوب باید بتواند در برابر اکسیداسیون، که فرآیند واکنش روغن با اکسیژن و شکسته شدن است، مقاومت کند. اکسیداسیون می تواند منجر به تشکیل رسوبات مضر و لجن در موتور شود.
- مطابق با استانداردهای صنعت: روغن موتور باید استانداردها و مشخصات صنعتی تعیین شده توسط سازمان هایی مانند موسسه نفت آمریکا (API) و انجمن خودروسازان اروپا (ACEA) را برآورده کند. استفاده از روغن بیکیفیت و فاقد این استانداردها میتواند منجر به آسیب دیدن موتور و از بین بردن گارانتی موتور شود.
- دوام: روغن موتور با کیفیت باید بتواند از قطعات موتور در برابر سایش محافظت کند و عمر آنها را افزایش دهد. این میتواند تفاوت زیادی در اجزای حیاتی یک خودرو، مانند موتور و گیربکس ایجاد کند.
- عملکرد: استفاده از روغن موتور با کیفیت خوب به خودرو اجازه می دهد تا با راندمان و عملکرد نهایی کار کند، که میتواند با کاهش هزینه سوخت و عملکرد قابل اطمینانتر موتور برابری کند.
توجه به این نکته حائز اهمیت است که موتور همیشه بستر نهایی برای تشخیص کیفیت مورد نیاز روغن آن بوده و اساساً نمیتوان کیفیت روغن موتور را تنها از طریق ظاهر مشخص کرد. بررسی منظم کیفیت و سطح روغن برای اطمینان از اینکه موتور به درستی روغن کاری شده و به خوبی کار میکند بسیار مهم است.
مثالهای کاربردی: تأثیر انتخاب روغن بر عملکرد موتور
روغن موتور API SN
فرض کنید شما یک خودروی بنزینی دارید که در سال 2015 تولید شده است. استفاده از روغن موتور با درجه کیفی API SN میتواند مزایای زیر را برای شما به ارمغان آورد:
– حفاظت بهتر از موتور : این نوع روغن دارای افزودنیهایی است که از سایش و خوردگی قطعات داخلی موتور جلوگیری میکند.
– کاهش مصرف سوخت : روغنهای با کیفیت بالا مانند API SN معمولاً دارای فرمولاسیونهایی هستند که موجب کاهش اصطکاک در موتور میشوند، بنابراین مصرف سوخت خودرو کاهش مییابد.
– عملکرد در دماهای پایین : این نوع روغن به خوبی در دماهای پایین عمل میکند و به راحتی در شرایط سرد راهاندازی میشود، که این امر به ویژه در فصلهای سرد سال اهمیت دارد.
روغن موتور API SP
حال فرض کنید شما یک خودروی جدیدتر با موتور توربوشارژ دارید. استفاده از روغن با درجه کیفی API SP میتواند مزایای زیر را فراهم کند:
– پیشگیری از احتراق زودرس : این نوع روغن به گونهای طراحی شده است که احتراق زودرس را کاهش دهد، که این امر برای موتورهای مدرن بسیار حیاتی است.
– بهبود کارایی در شرایط سخت : روغنهای API SP معمولاً دارای خواص ضد اکسیداسیون بالاتری هستند که موجب افزایش عمر مفید روغن و کاهش رسوبات در موتور میشود.
– سازگاری با فناوریهای جدید : این نوع روغن به خوبی با سیستمهای کنترل آلاینده مانند فیلتر ذرات دیزل سازگار است، که به کاهش آلایندگی کمک میکند.
اهمیت انتخاب صحیح روغن موتور
انتخاب صحیح روغن موتور بر اساس درجه کیفی آن تأثیر مستقیم بر عملکرد و سلامت موتور دارد. استفاده از روغنی با درجه کیفی نامناسب میتواند منجر به مشکلات جدی مانند افزایش سایش قطعات، افزایش دما، و کاهش کارایی شود. بنابراین، توصیه میشود همیشه به دفترچه راهنمای خودرو مراجعه کرده و بر اساس توصیههای سازنده، بهترین گزینه را انتخاب کنید.
درجه کیفی روغن موتور یک عامل کلیدی در حفظ سلامت و کارایی موتور خودرو است. شناخت استاندارد API و سطوح مختلف آن به رانندگان کمک میکند تا انتخابهای آگاهانهتری داشته باشند. با توجه به پیشرفتهای فناوری، استفاده از روغنهای با درجه کیفی بالاتر نه تنها موجب افزایش عمر مفید موتور میشود بلکه عملکرد آن را نیز بهبود میبخشد. لذا توجه به این نکات در نگهداری خودرو بسیار حائز اهمیت است.
بهبود عملکرد در دمای پایین: روغن موتور API SP با خواص ضد اکسیداسیون و ترکیبات پیشرفته، در دماهای پایین بهراحتی جریان مییابد و استارت زدن موتور را آسانتر میکند. این ویژگی باعث کاهش سایش قطعات در زمان شروع به کار موتور میشود و عمر مفید آن را افزایش میدهد.
کاهش مصرف سوخت: روغن موتور با ویژگیهای باکیفیت، مانند ویسکوزیته مناسب و کاهش اصطکاک داخلی، به بهینهسازی مصرف سوخت کمک میکند. استاندارد API SP با بهبود این عوامل، هزینههای سوخت را کاهش میدهد.
محافظت از قطعات در برابر رسوبات: روغنهای با مزایای استاندارد API، مانند مقاومت در برابر اکسیداسیون، از تشکیل رسوبات مضر در موتور جلوگیری میکنند. این امر به حفظ توان موتور و کاهش هزینههای نگهداری کمک میکند.
افزایش طول عمر کاتالیزور: استفاده از روغن موتور API SP به دلیل سطح پایین فسفر و گوگرد، تأثیرات منفی روی کاتالیزور خودرو را کاهش داده و طول عمر سیستم اگزوز را افزایش میدهد.
انواع سطوح کیفیت API برای روغن موتورهای بنزینی
اگرچه ممکن است درک آن در ابتدا پیچیده به نظر برسد، اما واقعاً یک سیستم ساده است. در واقع رتبه خدمات در API به معنی (Service Symbol Donut) روی برچسب محصول نشان داده شده. برچسبها شامل اطلاعاتی مهم برای تعیین روغن موتور، مناسب وسیله نقلیه شما در اختیارتان قرار میدهد. در زیر به این کدبندی اشاره شده است:
API SP
جدیدترین سطح کیفی روغن موتور که در موتور خودروهای سواری سال کاربرد 2020 دارد. همچنین چندین مزیت عملکردی از جمله کاهش پدیده احتراق با سرعت کم، محافظت سایش زنجیرها و موتور، حفاظت در برابر خوردگی، کاهش مصرف سوخت، پایداری اکسیداسیون و کنترل رسوب و لجن.
API SN PLUS
این استاندارد نیز سطح کیفی جدید روغن موتور است. در موتورهای توربوشارژ تزریق مستقیم توسط انجمن نفت آمریکا در سال 2018 توصیه شده. API SN Plus در واقع به عنوان یک سطح کیفی تکمیلی برای استاندارد API SN به وجود آمد. استاندارد فوق وظیفه تامین نیازهای روانکاری سطح کیفی SN، همچنین موتورهای بنزینی توربوشارژ TGDI در برابر پدیده LSPI (احتراق زودرس در دور پایین) را دارد.
علاوه بر شاخص استاندارد API برای سطح کیفی انواع روغن موتور، شاید نام استاندارد دیگری به نام ISO را زیاد شنیده باشید.
در صورتیکه تمایل به کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه دارید، مقاله "نمره گریس" را مطالعه کنید.
در هنگام استفاده از گریس، اصطلاح NLGI و نمره گریس را شنیدهاید؟ معنی این واژه را میدانید؟ وقتی نوبت به انتخاب روانکار مناسب برای ماشینآلات شما میرسد، درک استانداردهای صنعت بسیار مهم است.
API SN
این روغن موتور برای تمامی موتورهای خودرو بنزینی از سال 2010 به بعد مناسب است. این نوع روغن موتور در برابر اکسیداسیون مقاوم بوده، پوششدهی فوقالعادهای داشته و محافظ خوبی در برابر رسوب گذاری است. این روغن موتور عملکرد موتور در دمای پایین را بهبود میبخشد. استاندارد SN باعث صرفهجویی در مصرف سوخت نیز میشود.
API SM
کاربرد در کلیه خودروهای سال 2005. دارای خاصیت پایداری خوب در برابر اکسیداسیون و سایش، محافظت عالی در برابر ایجاد رسوب روی قطعات و کارایی بهتر روغن در دمای پایین. گفتنی است گریدهای سبک این روغن صرفه جویی قابل ملاحظهای را در مصرف سوخت فراهم میآورند.
API SL
برای مصرف در خودروهای سال 2004. در حال حاضر مورد استفاده قرار میگیرد.
API SJ
قابل استفاده در موتورهای بنزینی سال 2001 و قدیمیتر. در حال حاضر به میزان کمتری توصیه میشود.
API SH
مصرف در خودروهای طراحی شده سال 1996 و قدیمیتر. حفاظت کافی در برابر لجن و اکسیداسیون و سایش موتور ندارد. اما خواص ضد اکسایش، ضد خوردگی و ضد زنگ دارد. این روغن ضد زنگ و ضد خوردگی توسط انجمن تولید کنندگان مواد شیمیایی CMA) (Chemical Manufacturers Association جهت رعایت مسائل زیست محیطی آزمایش شده است.
API SG
برای استفاده در اکثر موتورهای بنزینی بعد از سال 1993. حفاظت کافی در برابر لجن و اکسیداسیون و سایش موتور ندارد. با این حال نسبت به روغن موتورهای سطوح قبلی از تشکیل رسوب بهتر جلوگیری میکند و خواص ضد سایش و ضد اکسیداسیون بهتری دارد.
API SF
قابلیت استفاده در موتورهای بنزینی سال 1988 و حتی قدیمیتر. حفاظت کافی در برابر لجن موتور ندارد. مانند سطح کیفی SE است ولی خاصیت پایداری در برابر اکسید شدن و خواص ضد سایش بهتری نسبت به SE دارد.
API SE
مانند سطح کیفی SD ولی خواص پاک کنندگی، پایداری در برابر اکسیداسیون، خوردگی و زنگ زدگی بیشتری نسبت به آن دارد. همچنین برای مصرف در خودروهای تولید شده پس از سال 1979 توصیه نمیشود.
API SD
مشابه به سطح کارایی SC بوده. اما مواد افزودنی آن کمی بیشتر و حاوی مقادیر کمی ماده افزودنی ضد زنگ است. اضافه شدن انواع افزودنیها برای انجام برخی عملکردها به روانکارهاست. استفاده در خودروهای جدید موجب اختلال در کارکرد و آسیب به موتور خودرو میگردد. برای مصرف در خودروهای بنزینی سال 1971 توصیه نمیشود.
API SC
غیر قابل استفاده در موتور خودروهای بنزینی طراحی شده سال 1967 به بعد. حاوی مواد افزودنی ضد خوردگی و ضد ساییدگی و همین طور کمی ماده افزودنی پاککننده جهت کنترل رسوبات حاصل از کار موتور در درجه حرارتهای بالا و پایین هستند. استفاده در خودروهای جدید موجب اختلال در کارکرد و آسیب به موتور خودرو میگردد.
API SB
مناسب استفاده در اکثر موتورهای بنزینی بعد از سال 1963 نیست. این روغنها حاوی مقدار کمی ماده افزودنی ضد اکسیداسیون و ضد سایش هستند.
API SA
فقط روغن پایه است. هیچ ماده افزودنی به روغن موتور اضافه نمیشود. برای استفاده در اکثر موتورهای بنزینی که بعد از سال 1930 ساخته شده مناسب نیستند. استفاده در موتور خودروهای جدید باعث آسیب میگردد.
نتیجهگیری
با بررسی رتبهبندی روغن موتور خودروهای بنزینی و دیزلی، مشخص شد آنها برای هر سطح کیفیت با دو حرف قابل معرفی هستند. حرف S نمایانگر سطح کیفی روغن موتورهای بنزینی است. نامگذاری تمامی سطوح روغن موتورهای بنزینی از کیفیت بالاتر تا کیفیت پایینتر بیان شد. طبقهبندی سطح کیفی روغن موتورهای دیزلی نیز به اختصار حرف C شناخته میشود که در مقاله دیگری به آن پرداختهایم. امیدواریم با این معرفی، حروف اختصاری درج شده روی روغن موتور مصرفی خودرو یا تجهیزات را به سهولت بشناسید.
منابع
سوالات متداول
بالاترین رتبه فعلی API برای روغن موتور SM است. این روغن برای تمام موتورهای بنزینی در حال استفاده در نظر گرفته شده است و از سال 2004 استاندارد بوده است.
این یک سری روغن موتور با کیفیت بالا، پایدار در برش و چند درجه برای استفاده در طیف گستردهای از موتورهای خودروهای سواری و خودروهای تجاری سبک است که در آن روانکنندههای عملکرد API SL مورد نیاز است.
SP آخرین رتبهبندی API برای موتورهای بنزینی. آخرین رتبه بندی API برای موتورهای بنزینی “SP” است. نسبت به رتبهبندی قبلی API مزایای زیادی دارد. چنین مزایایی عبارتند از:
- کاهش پدیده احتراق با سرعت کم
- محافظت سایش زنجیرها و موتور
- حفاظت در برابر خوردگی
- کاهش مصرف سوخت
- پایداری اکسیداسیون
- کنترل رسوب و لجن
هر چند که در این استاندارد حروف بالاتر نشانه کیفیت بیشتر روغن هستند. یعنی برای مثال کیفیت روغن با استاندارد SM از کیفیت روغن با استاندارد SL بالاتر است.
اما به صورت کلی مقایسه این دو درجه از سطوح کیفیت روغن موتورهای بنزینی درست نیست. چون API SM در کلیه خودروهای سال 2005 و API SL در کلیه خودروهای سال 2004 کاربرد دارند.
با عرض سلام و احترام
خیلی آموزنده و درکل عالی بود بعداز خوندن مطالب ها متوجه شدم روی روغن موتور حروف بعداز API کیفیت روغن رو نشون میده و قطعا خیلی مهم تر از برند روغن هستش.
الان خیلی ها دغدغه دارند که اس پی دی بریزند یا ایرانول یا… بدون توجه به کیفیتش که با کمی مطالعه مشخص میشه روی قوطی هر روغنی بعداز حروف API میاد.
با سپاس
با تشکر از مطالب و توضیحات خوب تون ،
در بالای صفحه بک اشتباه رخ داده که نوشته شده :
‘ A بالاترین کیفیت و p پائین ترین کیفیت ‘
در صورتی که برعکس هست
سلام روز بخیر آقای رحیمی
ممنون از دقت و نکته سنجیتون.
رانندگان ماشین های سبک اصلا به برند یا اسم روغن توجه نکنند روغن مناسب با علامت اختصاری روی تمامی برندها ثبت شده
مثلا API SL و API SN و API SM این سه نوع روغن بترتیب متوسط و متوسط رو به بالا و خوب رو نمایش میده و برای ماشینهای تولید ۱۳۸۰ به بالا مناسب و از ریختن روغن با کیفیت sj یا sf خود داری کنید ولی بعضی از تعویض روغنیها شاید به خاطر ارزانتر بودن به شما پیشنهاد بدهند ولی از پایه sm . Sn . Sl و بالاتر استفاده کنید ممنون
با عرض سلام
ممنون از اطلاعات جامع و کاملتون
سوال من این است که ماشین من سراتو سایپائی ۲۰۰۰ آپشنال مدل ۹۶ می باشد. من یکبار از روغن والوالین ۵w30 با API:SP استفاده کردم. خیلی شل بود و بعد از ۴۰۰۰ کیلومتر کارکرد عوضش کردم چون احساس می کردم خیلی آبکی و شل است و در ضمن سوپاپ های ماشین به صدا افتاده بود. بعد از روغن توتال اماراتی ۵W40 استفاده کردم که به نظرم عملکرد خوبی داشت. الان شرکت بازرگانی پانته آ این روغن توتال را موجود نداره و میگه از والوالین ۵w40 استفاده کنید. بعضی ها هم می گن از کاسترول ۱۰W40 استفاده کن. میشه بفرمائید کدام روغن مناسب خودروی من می باشد؟
سلام جناب طاهری اسکوئی،
ممنون از نظر لطفتون و توضیحات کاملتون! با توجه به رضایتتون از توتال ۵W-40، پیشنهاد میکنم والوالین ۵W-40 رو امتحان کنید، چون ویسکوزیته مشابهی داره و کیفیت بالایی داره. اگه در منطقه خیلی گرم (مثل جنوب) هستید، کاسترول ۱۰W-40 هم مناسبه، ولی ۵W-40 برای اکثر شرایط بهتره. حتماً فیلتر روغن رو هم هر بار تعویض کنید و روغن رو هر ۷۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ کیلومتر عوض کنید.
توضیحات عالی
توضیحات عالی بود
مطالب بسیار عالی و مفید بود ممنون از شما